No!
Reeds vele jaren geleden is Gentenaar Tom Lievens naar Barcelona verkast. Van op zijn berg, waar hij woont met vrouw en kind, overschouwt hij de mediterrane wereldstad. Elke woensdag schrijft hij een column voor Apache.
Tom Lievens.
“No”, zei ik tegen de vrouw die met haar uitgestoken klauw, vuile vingernagels, voor mij stond. Het mens drong nog even aan, stapte toen door naar de volgende tafel. Aldaar kreeg ze ook te verstaan dat er niets te rapen viel.
Het volle terras, de voorbijstappende meute op de brede voetpaden, de vijf rijstroken brede straat met haar voorbijrazende verkeer, nu en dan door lichten gesommeerd hevig remmend om de stappende meute te laten oversteken en van voetpad te veranderen, waren de rekwisieten en acteurs van het decor waar ik in toefde.
“No”, zei ik deels geïritteerd, deels ontdaan over mijn eigen hardheid, tegen een jonger, sjofel handenophoudend exemplaar. Deze vrouw had opgemerkt dat ik zat te roken.
“Un cigarro? Een sigaret?”
Die kon ze krijgen. Als verstokte roker weet ik maar al te goed wat het is om zonder rookwaar te zitten. Ik viste het platgezeten pakje uit de achterzak van mijn broek – nooit ofte nimmer laat ik iets op de tafel liggen in dit gedeelte van de stad, behalve mijn pint (alhoewel die staat en niet ligt) –, nam er een sigaret uit en gaf ze haar. Ze bedankte mij vlug en stapte verder naar haar volgende te incasseren “No”.
Een beetje klootzak moet men zijn in deze stad. “No” moet men leren zeggen. Ik, immens rijke burger vergeleken met de bedelende troep. Daarom toef ik graag op mijn berg, ik hoef niet dagelijks geconfronteerd te worden met mijn eigen schaamte.
Was getekend.
Tom Lievens
Ik woon nog een paar bergen verder zuidelijk. Het valt mij op dat het vooral Spanjaarden zijn die aalmoezen geven. Ook dat die een onfeilbaar instinct hebben om de beroepsbedelaars van de behoeftigen te onderscheiden.
By the way: pas op voor zigeunerinnen die bloemen verkopen en ze gratis geven als je niet betaalt: dat zijn zo’n vingervlugge pickpockets dat ze niet in een circus zouden misstaan.
Wonende aan de Belgische kust blijf ik verstoken van een ‘berg ter ontschaming’. Anderzijds, in alle eerlijkheid, heb ik geen behoefte aan dergelijk afzonderingsoord, temeer omdat ik als begeleider van dak- en thuislozen de schaamtegevoelens reeds lang achter mij heb gelaten. Je kan er trouwens van op aan, dat je ook in België een beetje klootzak moet zijn, alleen jammer dat een toenemende populatie het begrip ‘een beetje’ over het hoofd heeft gezien.
Bij zuiderse culturen beschikt men inderdaad over de competentie om ‘echt’ van ‘nep’ te onderscheiden. Mijns inziens zegt dat meer over onze samenleving, dan over het Spaanse observatie- en interpretatievermogen. Au fond gaat het immers niet over een onfeilbaar instict, maar over gevoelens van empathie en betrokkenheid naar de medemens toe. Misschien is in deze een confrontatie met eigen schaamte wel een noodzakelijk kwaad, het geeft op zijn minst een aanzet om daadwerkelijk ogen, verstand en hart te openen in plaats van – al te gemakkelijk – te opteren voor de titel van ‘Onverschillig Klootzak’. (Voor alle duidelijkheid is dit geenszins een persoonlijk verwijt aan het adres van Tom Lievens, integendeel.)
Idealiter zouden zij die de ivoren toren van het Europese Parlement bevolken, bij het maandelijks opstrijken van een luttele € 12000, van schaamte door hun berg moeten zakken. Met een beetje politieke moed, veel menselijkheid en wat minder ijdelheid herinneren ze zich misschien, in een moment van neo-liberale ontnuchtering, dat men voor 2010 iets gepland had in verband met armoede en sociale uitsluiting. Zo niet, creëren ze ongetwijfeld het Europa waarbinnen een klootzak zorgeloos weet te gedijen !!
Le Grand Guignol,
In beide gevallen voel ik mij een beetje klootzak. Geef ik iets dan voel ik mij de superieure rijkeling die in al zijn grootmoedigheid een Eurotje schenkt. Geef ik niets dan voel ik mij een onverschillige zak.
Als je zoals hier, op een halfuur tijd een vijf à zes keer geconfronteerd wordt met een vragende medemens dan leer je “No” te zeggen, tegen wil en dank.
Was getekend
Ja, ‘t leven is er doorheen de jaren niet gemakkelijker op geworden. Ambiguïteit, dialectiek,…!
In het Oude Griekenland kon men hierover enkel maar filosoferen. Hadden ze toen geweten welk empirisch onderzoek stond te popelen om in hun voetsporen te sukkelen, dan zouden vele zigeuners het nooit tot circusartiest – laat staan tot ‘ruilhandeldievegge’ – gebracht hebben.
De kern van het probleem is dat je er – onbewust bevooroordeeld – van uitgaat dat geven onlosmakelijk verbonden is met een financieel aspect. Zonder het te beseffen behoor je tot de vurigste partijsoldaten (meesmuilend ook wel klootzakken genoemd) van een neo-liberale – door kapitaal gesmeerde – indoctrinatiemachine. Weliswaar geen schande als je weet dat het – in tijden van een toenemende sociale ongelijkheid – aan 30% van de kiezers ontgaat, dat die nieuwe vlag op geen enkele wijze een andere economische lading zal dekken, integendeel !
Collectief, “à La Tourette”, afgeven op al die vatzige financiële dieven die proberen hun verantwoordelijkheid te ontlopen en ze tegelijkertijd een nieuw mandaat en privileges garanderen. Zo’n hypocrisie kan je natuurlijk alleen van een volk verwachten op wiens vlag een dier staat te prijken dat nooit in hunner kontreien heeft voorgekomen. “Zo fier als een leeuw”, maar eigenlijk is “als een gieter” enigszins representatiever !
Had ik namelijk niet gezegd dat het draait rond empathie, betrokkenheid en meer menselijkheid !? Inderdaad moeilijk te vatten voor een westers imperialistisch brein, ‘t betreft immers oprechte gevoelens en die kan men niet omzetten in een – keurig afgerond -forfait-bedrag !! Als je een dak- of thuisloze daadwerkelijk wil helpen, rook samen een sigaret en toon oprechte interesse, koop voor hem/haar een brood,… en in ‘t beste geval – maar dan zal men veel schaamte op de eigen schouders moeten torsen, daar gaat je imago – ga je samen in een broodjeszaak een smoske eten en maak hen vooral duidelijk dat ze mede-mens zijn. Vraag jezelf eens af hoe je jezelf zou voelen indien men – als naar een circusaapje – centjes toewerpt !
Geef een dakloze geld en doorgaans draag je – als domme klootzak – bij tot een fles rum, een gram crack, heroïne,… !! Doe daadwerkelijk de ogen open voor iemands situatie en probleem, in plaats van jezelf belachelijk te maken als “Vlaamse Geeuw en opportunistisch Europeaan”.
Zal niet snel ergens voor tekenen,