Razende rode rakkers in Nepal en Thailand
De maoïsten van Nepal stropen hun mouwen weer op nu het akkoord om hen tot de regering toe te laten een paar ‘misverstanden’ bleek te bevatten. Een tweede Bangkok werd met de massademonstraties in mei nog nipt vermeden. Nu de rook in die stad wat optrekt, blijken de opstandelingen in Nepal en Thailand veel meer gemeen te hebben dan hun rode kleur, stelt schrijver-journalist Nick Meynen vast.
Door Nick Meynen
Nick Meynen vergelijkt de oproer in Thailand en Nepal.
Sinds de maoïsten in mei 2009 de stekker uit hun regering trokken, zit het vredesproces in het slop. In mei van dit jaar legden de straatprotesten van supporters van de maoïsten het land lam. Op 1 mei mobiliseerden ze honderdduizenden betogers en op 4 mei werd Kathmandu door een mensenketting omsingeld. Een harde groep jongeren clashte even met de politie. De meest radicale maoïsten verklaarden stoer dat ze vanaf 29 mei terug de wapens zouden opnemen, als de deadline voor de beloofde nieuwe grondwet niet wordt gehaald.
Uitgeputte leiders
Doordat de maoïstische partijtop letterlijk om vijf voor twaalf op de avond van de 28ste mei een akkoord met de andere partijen bereikte, eindigde de al brandende lont van het kruitvat Nepal met een sisser. Maar op het platteland worden kleine brandjes steeds groter. In het zuiden van het land zijn bendes de baas zodra de nacht valt. Alle niet-noodzakelijke reizen worden er afgeraden. Sommige afgelegen regio’s roepen unilateraal hun autonomie uit. De staat blijft een erg zwakke penetratie hebben buiten de steden. Nepal staat in de rode zone op het lijstje van gefaalde staten. Erg vruchtbare grond voor een militaire staatsgreep.
In Bangkok zagen we onlangs het resultaat van een lang opgebouwde spanning die net niet of te laat in een compromis eindigt. De breuklijnen snijden er steeds dieper. Toen de uitgeputte leiders van de roodhemden uiteindelijk opriepen om de acties voorlopig te staken, zette een misnoegde harde kern de stad in brand. Diplomaten, de betere middenklasse en grote mediahuizen klasseren zowel de maoïsten als de roodhemden als gevaarlijke extremisten. In Bangkok werden de grote middelen bovengehaald, maar elders in het land blijft het vuur smeulen. In Kathmandu steekt de politieke elite de kop in het steeds hetere zand. Meestal eindigt die tactiek fataal.
Hongerige mensen
Een elite die in zulke omstandigheden doet alsof er niets aan de hand is, die pleegt trage zelfmoord
Wie wat langer buiten de cocon van de hoofdstad gaat rondkijken, beseft dat zowel Thailand als Nepal een verstedelijking meemaakt van een reeds bestaande opstand van arme, gefrustreerde en door de globalisering gepasseerde groepen. Het zijn massa’s boeren die de verstevigde burcht van de geglobaliseerde middenklasse aanvallen. Als de boeren naar Brussel komen, kun je ook wat hinder verwachten, maar dan spreken we over een paar honderd boze tractoreigenaars die hun koeien voor de ingang van het Europees Parlement parkeren en wat melk aan de plantjes geven.
In Nepal en Thailand gaat het om honderdduizenden, vaak hongerige mensen die in naam van de grootste homogene bevolkingsgroep hun leven op het spel zetten. Homogeen in de zin dat ze de verliezers van de globalisering én van de democratie zijn. De roodhemden en de rode kameraden voelen zich als passagiers die keer op keer de trein missen. Ze hebben een kaartje gekocht, door hun leiders met ruime marge de verkiezingen te laten winnen. Ze wachten al heel lang, maar de controleurs van de trein der modernisering laten hen nooit opstappen.
Professionele amokmakers
Thomas Friedman zegt dat de globalisering de aarde plat maakt en automatisch gelijke kansen voor iedereen schept. Het klopt dat de infiltratie van wegen, handel en informatie in voordien afgelegen gebieden mensen meer kansen geeft, maar niet iedereen heeft toegang tot een weg, een bank of tot de wereld van het schrift. Laat staan tot wat Friedman een grote platmaker noemt: internet. Wat we bijna overal zien, is vooral een groeiende kloof tussen arm en rijk binnen ‘ontwikkelingslanden’.
Veel van die gestrande, verdwaalde en geweigerde passagiers verliezen hun geloof in de democratie, in de rechtsstaat en in de vrije pers. In Thailand is vandaag een man aan de macht die nooit verkozen is. De Nepalese premier verloor, in de beide kieskringen waar hij opkwam, van een nog onbekende figuur. Een elite die in die omstandigheden doet alsof er niets aan de hand is, die pleegt trage zelfmoord. Voor de gefrustreerde jan met de pet is de balans eenvoudig: stemmen hielp niet, de staatsrepressie blijft ongenadig, het harde leven wordt niet beter en op de koop toe spuugt de pers hen uit. Je zou van minder kwaad worden. Natuurlijk lopen er ook professionele amokmakers en profiteurs tussen die kwade massa, maar wie goed luistert, hoort vooral een diepe woede van vooral arme boeren en werkloze jongeren die een welgemeende ‘fuck you’ schreeuwen naar de manier waarop de globalisering zich voor hen ontplooit.
Middenvinger
In Nepal is het niet zo moeilijk om de contrasten te vinden. Na een half uur stappen en een rit van een uur met de bus ga je daar van een middeleeuws dorp zonder elektriciteit, een dokter of proper water naar de metropool Kathmandu. Daar ziet de door honger en ziekte verzwakte vluchteling voor het eerst in zijn leven een dikke Nepalees, die net uit de Pizza Hut wandelt. In West-Nepal zijn er soms gevechten om in de rivier gedumpte rottende rijst van het in hoofdzaak desastreuze Wereldvoedselprogramma. De hongersnood is er structureel en treft elk jaar miljoenen mensen. Er zijn slechts vijf landen in de hele wereld waar de ongelijke economische ontwikkeling nóg erger is als in Nepal. In een district in West-Nepal wonnen de maoïsten de verkiezingen met de belofte om elke buitenlander die op het terrein komt om te brengen. Australiërs bouwen er immers een gigantische en vooral destructieve dam. Quasi overal waar de grote spelers in de Nepalese hulpindustrie zich met de ‘ontwikkeling’ van de armen gaan moeien, stemmen die armen op de maoïsten, die dezelfde projecten afzweren.
Om te begrijpen waarom moet je gewoon eens gaan kijken wie er beter wordt van al die grote buitenlandse hulp wordt, en wie slechter. De middenvinger in Nepal is dan ook niet alleen naar de lokale elite gericht. Ze is ook naar de globale elite én naar de door hen georganiseerde ‘ontwikkelingshulp’ gericht. Die maakt de lokale elite rijker, op hun rug. De leider van het maoïstisch hoofdkantoor in Kathmandu vertelde me dat “alle buitenlandse hulp, van zodra zijn partij in de regering zou zitten, voortaan eerst door het volk goedgekeurd zou moeten worden”. De meeste rode rakkers van zowel Nepal als Thailand vertegenwoordigen een strekking andersglobalisten die steeds luider van zich laten horen. Of je dat nu een goede of slechte evolutie vindt, de tijd dringt om hen op een onderhandelde manier ergens een plaats in het globale verhaal te geven. Wachten tot ze hun stukje van de taart gewapenderhand nemen, is de minder verstandige optie.
Nick Meynen is journalist en schrijver. Hij bracht deze lente een boek uit over hoe de globalisering Nepal aan het veranderen is: ‘Nepal. Nieuwe wegen in de Himalaya’ (uitgeverij Epo). Een voorpublicatie vindt u bij het artikel ‘Nepal, maar dan niet zoals in de reisgidsen‘.
Al kan ik grotendeels akkoord gaan met wat Nick Meynen schrijft over de groeiende kloof in de ontwikkelingslanden ingevolge de globalisering, toch zijn er enkele esssentiële verschillen tussen de rode rakkers van Nepal en die van Thailand. Om te beginnen is de politieke en maatschappelijke situatie in Thailand enorm verschillend en complexer dan deze in Nepal dat verre van dezelfde economische ontwikkeling heeft gekend.Bovendien kan je geen geloofwaardige analyse over de recente gebeurtenissen in Bangkok maken zonder de rol van de ex-PM Thaksin daarin te belichten. Dat geeft al aan dat dit niet zomaar in enkele zinnen is uit te leggen aan passanten, weze het journalisten of toeristen, maar toch enkele belangrijke ijkpunten :
- wat Westerse journalisten ook schrijven, Thailand is helemaal geen democratie ook al heeft iedereen stemrecht: het overgrote deel van de stemmen van de armen worden gekocht. Thailand is bovendien een van de meest corrupte landen ter wereld waar alle lagen van de bevolking aan meedoen.
- in de Thaise samenleving strijden sedert vele jaren voor de macht én het geld of het behoud ervan :1. de royalisten 2. de businessfamilies 3. de politieke families 4. het leger 5. de politie , die naargelang het hen het beste uitkomt allianties smeden, opbreken, opnieuw vormen enz. Qua spelletjes stratego kan dat tellen.
- de “rode rakkers”-beweging bestaat uit :1. The Thaksin-clan 2. De Thaksin-vleugel in het leger 3. De Thaksin-vleugel in de politie 4. The Pheu Thai Party (de nieuwe naam van de Thai Rath Thai Party van Thaksin) 5. De businessfamilies die hun rijkdom aan Thaksin hebben te danken 6. De hard core-reds van de Democratic Alliance against Dictatorship 7.De academische “vredesonderhandelaars” 8. De Maoisten die de neergeslagen revolutie in oktober 1976 overleefden (en de enigen die verwantschap hebben met hun kameraden in nepal) 9. De plattelandsarmen van het noorden en noordoosten (Isan), zowat de enigen die recht van spreken hebben als het over de kloof tussen arm en rijk gaat maar die worden misbruikt en gegijzeld door de overige groepen die vooral met hun eigenbelang bezig zijn en daarin worden gesteund, opgejut én gefinancierd door Thaksin die helemaal niet voor de armen opkomt maar hoopt opnieuw de macht te kunnen grijpen en zijn verbeurd verklaarde miljarden terug te krijgen .Thaksin, de corruptste PM die het land heeft gekend en ze kennen er hier nochtans wat van ,leidde het land als een dictator , handelde alsof het zijn privéfirma was en had, op het leger na, alle andere overheidsinstellingen reeds onder zijn direct gezag geplaatst.
- De andersglobalisten in Thailand blijven voorlopig hoofdzakelijk beperkt door een aantal verlichte geesten zowel in diverse partijen als in de rangen van de “roden”. De armen van Isan zouden dat moeten zijn en zullen dat met de tijd ook wel worden, dankzij educatie die ze momenteel en ten onrechte ontberen en de steun van integere politici en leiders die niet langer gehoor geven aan de lokroep van het eigenbelang zoals dat hier schering en inslag is. En waarvan Thaksin met zijn miljarden gebruik én misbruik van maakt.
- Tot slot een belangrijke correctie : Abhisit is wel aan de macht gekomern middels een verkiezing – dat de twee vorige Thaksin-getrouwen-premiers werden opzij gezet doet daar geen afbreuk aan – maar dankt zijn premierschap wel aan het feit dat Chewin, een ex-medestander van Thaksin en leider van de Puea Pandin Party, het geweer van schouder veranderde en besloot met de Democratische Partij scheep te gaan en de almacht van Thaksin definitief te breken.
Bedankt Guido, voor de waardevolle aanvulling. In een kort opiniestuk is er inderdaad nooit genoeg ruimte om alle aspecten van een conflict uit de doeken te doen. Doel was eerder om toch een beetje duiding te brengen bij een aantal achterliggende trends rond beide conflicten, zonder op de persoonlijke issues in te zoomen, dan zijn er uiteraard overal enorme verschillen. Kwestie van eens wat meer te kunnen brengen dat het klassieke verhaal dat we zo vaak horen en dat quasi uitsluitend focust op de schade, de doden en het geweld.
Ik sluit me grotendeel aan bij je aanvullingen, maar ik heb toch een paar bedenkingen. Je zegt dat stemmen gekocht worden in Thailand. We zouden daar een apart debat over kunnen voeren. Als de VLD er voor zorgt dat alle werkende mensen vlak voor de verkiezingen plots 100 euro meer op hun loonbriefje krijgen (de jobkorting), is dat dan stemmen kopen? Als de PS vlak voor de verkiezingen en met een ontploffende staatsschuld aan iedereen zegt dat ze nog eens 8 miljard extra wil uitgeven, is dat dan stemmen kopen?
Qua corruptie kan Nepal zeker tippen aan Thailand, volgens Transparancy International is het zelf erger in Nepal dan in Thailand en ja, iedereen doet mee. Van hoog tot laag en van koning tot maoisten. En als je de analyse goed leest dan merk je misschien dat ik het opneem voor die grote massa gepaseerde mensen en niet voor Thaksin of voor de maoistische partij. Ik zeg alleen dat er een ‘cordon sanitair’ rond leggen niet zal helpen en dat men ergens een plaats zal moeten maken voor de mensen die op hen stemmen.
Wat uw correctie betreft, daar ben ik het niet eens. De feiten en cijfers spreken toch voor zich? Zelfs na de coup op Thaksin wonnen de roodhemden bij de verkiezing van 23 dec 2007 toch 233 van de 480 zetels en kwam de partij van Abhisit niet verder dan 165. Dat was de laatste verkiezing en logischerwijze volgde een premier van de roodhemden. Een jaar later komt Abhisit aan de macht (niet na een verkizeing maar na de val van een regering) nadat het hooggerechtshof en de geelhemden die partij knock-out geklopt hebben. Het gaat mij niet over wie ik daarin ‘steun’, ik blijf daar politiek neutraal in, maar zeggen dat Abhisit aan de macht is gekomen middels een verkiezing vind ik de feiten oneer aandoen. De roodhemden wonnen alle laatste verkiezingen en zagen altijd toe hoe hun stem uiteindelijk niet telde want altijd opnieuw kwamen tegenstanders aan de macht. Hoe corrupt en hoe oneindig complexer de hele zaak ook is, wat ik zeker niet ontken, ik stel gewoon vast dat heel veel frustratie voort komt uit die feiten. En ik zie iets soortgelijks in Nepal.