Zelfs 53-jarige blanke vrouwen hebben recht op mededogen, respect en hoffelijkheid
In haar nieuwe boek vertelt Kristien Hemmerechts dat ze zich soms wel eens van het leven wil benemen. ‘Aanstellerij’, schreef de ene. ‘Vooral doen’, reageerde een ander. Hieronder volgt een vriendelijk verzoek om het debat iets menselijker te houden.
Door Jeroen de Preter
Jeroen de Preter noteerde met verbazing de soms onmenselijke commentaren op het jongste boek van Kristien Hemmerechts.
Kristien Hemmerechts heeft een nieuw boek uit. Het heet De dood heeft me een aanzoek gedaan, een titel die ze ontleende aan haar te vroeg gestorven man (Herman De Coninck) en die al vanaf zin één erg toepasselijk is. “Ik ben een blanke vrouw van drieënvijftig jaar en ik overweeg mijn leven af te ronden.”
Spreekverbod
Hemmerechts zet daarmee de ‘pied’ meteen ‘dans le plat’, en dat zal ze intussen geweten hebben. Nadat de schrijfster op televisie (Phara) enige uitleg kwam verschaffen bij haar van tijd tot tijd opwellende verlangen naar “levensafronding”, ging er een golf(je) van afkeer door ons gewest. Was het een afkeer van het thema? Een afkeer van de persoon? Afgaande op de buitengewoon giftige en niet zelden hysterische toon van de commentaren zou het wel eens een combinatie van beide kunnen zijn.
Een anders zeer eerbare journalist die de kost verdient bij een eveneens zeer eerbaar weekblad liet via Facebook weten het te betreuren dat Hemmerechts “het” niet gewoon had gedaan. Een even eerbare collega van hem riep via alle mogelijke fora op om de schrijfster te colloqueren, te boycotten en haar – waarom ook niet – een spreekverbod op te leggen.
Zelfvoldaan glimlachje
Dwarskijker Rudy Vandendaele had het boek van Kristien Hemmerechts misschien beter wél gelezen, al was het maar als een oefening in empathie
Net iets minder ruig ging het eraan toe in de gedrukte media zelf, al leken ook die even op een speelkoer waarop de kindjes feilloos aanvoelen welk klasgenootje er tegenwoordig gepest mag worden. Bleven recensent Dirk Leyman en mediawatcher Marc Didden in De Morgen nog binnen de grenzen van de welvoeglijkheid, dan ging dwarskijker Rudy Vandendaele in Humo voor een “analyse” die je, zeker gezien de context en de thematiek die de schrijfster hier aansnijdt, alleen maar onmenselijk kunt noemen.
Vandendaele lachte Hemmerechts’ “ideetjes” weg als “aanstellerij van een middelbare schrijfster”. De columnist meende verder “een even koket als zelfvoldaan glimlachje op haar gezicht” te hebben gezien en besloot met het voornemen het boek niet te lezen.
Venijn
Hij, en met hem zijn collega’s, hadden dat misschien beter wel gedaan, al was het maar als een oefening in empathie. In haar nieuwe boek schrijft Hemmerechts over de dood van haar kind, haar man en haar vader. De levensvreugde is daardoor “uit mijn leven weggemept.” Daarnaast, schrijft Hemmerechts, heeft haar verlangen naar levensafronding ook te maken met “mijn lieve medemens. Ik ben bang geworden voor mensen. Voor hun gemene tong. Hun venijn.”
Neen, dit is geen verzoek om medelijden met Kristien Hemmerechts, en ja, Vandendaele en collega’s hebben het recht om te schrijven wat ze van haar denken (al is denken hier een groot woord). Maar draai het misschien ook eens om. Behalve op vrije meningsuiting hebben onze medemensen eveneens recht op enig mededogen, respect en hoffelijkheid. Zelfs als die medemensen drieënvijftig jaar, vrouwelijk en blank zijn.
Heb het boek gekocht (na totaal tegengestelde recensies, doch ik ken haar werk) maar nog te lezen.
Mensen zijn vóór of tegen Kristien; ik ben dus ‘vóór’; denk dat ze met haar boek vooral het euthanasiedebat wil opentrekken.
Soms zijn commentaren echt ‘erover’!
Wat een verademing dat een blanke jonge man dit durft te zeggen!
Vandendaele is een goeie stilist, maar empathie is zijn sterkste kant niet. Ik weet ook niet of empathie voor een recensent een goeie kwaliteit is. Vandendaele’s columns gaan vaker over hemzelf dan over wat hij op tv ziet. Dat is ook onvermijdelijk, omdat hij wekelijks publiceert en er nu eenmaal niet elke week iets vermeldenswaard op tv is. Het resultaat is dat uit al die ‘Dwarskijker’-stukken een portret van Vandendaele te destilleren valt, en dat is niet altijd even vleiend. Zijn afkeer voor de islam kan hij bijvoorbeeld moeilijk verbergen. Hoeft van mij ook niet, maar het stoort wel om ze te pas en te onpas te zien opduiken in stukken die niet over religie maar over televisie heten te gaan. Maar goed, Vandendaele is wel eerlijker, erudieter, meer gevat en stilistisch beter dan nagenoeg al zijn collega’s. Wat op zich dan weer niet veel zegt, want veel concurrentie heeft hij niet: wie houdt zich nog bezig met het uitgebreid analyseren en recenseren van het Vlaamse televisieaanbod? In interviews en platenbesprekingen heb ik overigens al gemeend een veel mildere Vandendaele te bespeuren dan de soms kattige figuur die uit Dwarskijker naar voren komt.
Dat gezegd zijnde: wil Hemmerechts dood, en kan ze dat geregeld krijgen, dan respecteer ik haar keuze. Ik ben dan ook geen columnist die om den brode opvallende meningen moet ventileren. Maar ze moet weten wie ze liever wil zijn: de Hemmerechts van ‘Brede Heupen’ of die ‘van de euthanasie’.
Mocht Kristien Hemmerechts een man zijn geweest, dan was ze misschien bloedserieus genomen. Misschien. De dame wekt vaak agressie op, maar dat legitimeert niet wat met dit boek gebeurt.
Overigens zijn we natuurlijk ook doodsbang (c’est le cas de le dire) voor het thema. Misschien zijn we daarom precies het land met een van de hoogste zelfdodingscijfers van Europa? Veeg het onder de mat, schamper en scherts, maar spreek niet over het leven dat ook angst, verdriet en doodsdrift bevat.
Een paar jaar geleden zei iemand (helaas vergeten wie) dat alles wat meer “Woestijnvis” moest worden. Hij bedoelde daarmee wat luchtiger, wat vrolijker.
Ik vrees dat het allemaal wat te veel Woestijnvis is geworden. Daarom zie je zo’n interessant lang interview als dat van Jef Lambrecht (gedegouteerd weg bij de VRT) met Alain de Botton alleen nog op zondagavond laat, in Lichtpunt.
Geen commentaar. Insignifiant!
Met jeroen De preter krijgen we een menselijke reactie wat van de andere journalisten of scribenten niet kan gezegd worden. Ze zijn bezig met zichzelf dan met enig inleven.
Het geen een schrijver schrijft in zijn boek, mag niet te letterlijk opgevat worden. Er is namelijk zo iets als de ‘intentional fallacy’. De giftige reacties van de recensenten – nochtans beroepslezers, zou je denken – verbaast me dan ook. Ondanks de vele autobiografische elementen, is en blijft het fictie.
Kristien Hemmerechts is een typisch voorbeeld van de babyboom-generatie: egocentrisch, hedonistisch en exhibitionistisch. Aan hun ouders gaven de babyboomers een hartinfarct, bij hun kinderen veroorzaken ze nu maagzweren. Het aanstellerige gedrag van deze bende oude hippies begint saai te worden. Zouden ze hun resterende tijd niet beter aan iets zinvols besteden, ipv van steeds opnieuw achterhaalde taboe’s te willen doorbreken? Euthanasie plegen vergt weinig moed. Je eigen lijden in de ogen kijken, dat is pas bijzonder.
Ik heb met verschillende mensen met bewondering naar KH gekeken in Phara, op het internet. Wij waren blij dat zij hierover durft te praten… N.a.v. deze uitzending praatte ik met mensen over levensmoeheid, het is fijn als hier eens over gepraat wordt. Daarvoor alleen verdient KH een pluim. Haar boeken lees ik niet, ik hou gewoon niet van haar schrijfstijl. Dat kan toch? Maar ik heb het idee dat zij vaak de mensen/meningen “een stap voor” is, door waar zij over praat. Er zijn er nog weinigen zoals zij.
Eerst wekt Linda De Win agressie op, nu weer KH (zie Tessa Vermeiren), wat is dat toch ? Soit, in mijn omgeving was het toch niet zo…
Ik was ook geschrokken van de commentaar van Dwarskijker, ik dacht even dat het over een andere uitzending ging, dan degene die ik heb gezien!
Ik hoop van harte dat KH nog een hele tijd hier blijft! Anna.
Van commentaren als dat van Catherina A zou een mens levensmoe wòrden. Zeker als je bedenkt dat zij, net als Vandendaele, waarschijnlijk een product is van het Nederlandstalig hoger onderwijs, samen met de ontzuiling en de emancipatie (hier niet seksegebonden bedoeld, voor alle duidelijkheid) een van de grootste verwezenlijkingen van die vermaledijde ‘soixante huitards’.